"Fieldorfiada" ponad podziałami (zdjęcia)

Był to już trzeci finał "Fieldoriady" - cyklicznego, plenerowego wydarzenia patriotyczno-edukacyjnego, poświęconego pamięci kurierów szlaku "Szkoła" i jej patronowi - gen. Augustowi Emilowi Fieldorfowi "Nilowi", późniejszemu zastępcy Komendanta Głównego Armii Krajowej, który właśnie m.in. tym kurierskim szlakiem, przedostał się w 1940 roku z Zachodu do okupowanej Polski.

Przypomnijmy, celem imprezy jest upamiętnienie wydarzeń z lat okupacji, kiedy rzesze zagrożonych aresztowaniem, niewolą i śmiercią musiały uciekać z kraju na Zachód. Żołnierze, policjanci, pracownicy sądów i administracji, intelektualiści, rodziny żydowskie - uchodzili za granicę m.in. szklakiem kurierskim "Szkoła" biegnącym z Warszawy przez Kraków, Rabkę, Chabówkę, Rabę Wyżną, Nowy Targ, Jabłonkę, Orawkę, Trstenę do Budapesztu. Ponadto szlak pełnił ważną rolę kanału przerzutowego dla polskiego wojska we Francji - później w Anglii - i polskiego Rządu na Uchodźstwie. Jednym z głównych jego twórców w Budapeszcie był Wacław Felczak, późniejszy profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. To właśnie niemu zadedykowano niedzielne obchody, gdyż zbiegły się one ze 110. rocznicą urodzin bohatera - ps. "Lech" i "Madziar", organizatora bazy łączności "W" w węgierskiej stolicy.

Szlak był obsługiwany przez wielu polskich i słowackich bohaterów, a szczególnie mieszkańców Nowego Targu, Raby Wyżnej i okolic oraz wiosek orawskich, wcielonych do państwa słowackiego. Wielu z nich swoją działalność przypłaciło torturami w Palace w Zakopanem, w więzieniu Montelupich w Krakowie i - ostatecznie - śmiercią w Auschwitz. "Fieldorfiada" - w zamyśle organizatorów - ma na celu zachowanie pamięci o tych ludziach i tych wydarzeniach, a przy okazji promowanie obszaru pogranicza Podhala i Orawy. Stąd też dofinansowanie imprezy - której głównym sponsorem był Bank Spółdzielczy w Rabie Wyżnej - przez Marszałka Małopolski ze środków województwa oraz Narodowego Instytutu Wolności.

"Fieldorfiada" to impreza wieloetapowa. W jej ramach odbyły się wcześniej m.in. inscenizacje historyczne na dworcu PKP w Rabce-Zdroju, czy prelekcja w Szkole Podstawowej w Orawce, poświęcona Antosiowi Jurczakowi - 18-letni harcerzowi, który na początku września 1939 roku został przez Niemców zastrzelony w Rabce, ale wcześniej wyprowadził szczęśliwie z kotła niemieckiej armii na Orawie żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza.

W niedzielę przyszedł czas na finał wydarzenia, gromadzącego uczestników reprezentujących kilka pokoleń, które, być może od przyszłego roku dofinansowane będzie z Budżetu Obywatelskiego Województwa Małopolskiego, gdyż Fundacja Aktywizacja i Rozwój złożyła do niego wniosek. Wyniki głosowania będą znane jesienią.

Zabrzmiał Hymn, pochyliły się sztandary

Od rana, na terenie obok pomnika kurierów szlaku "Szkoła", stały żołnierskie namioty, stoiska krakowskiego IPN i Muzeum Armii Krajowej, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rabie Wyżnej i Koła Gospodyń Wiejskich z Bukowiny Osiedla, które wraz z Juzyną u Gajowej dbały o podniebienia uczestników imprezy. Nie zabrakło strażaków, ze strażacką grochówką, policjantów, harcerzy, kadetek z nowotarskiego Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży im. gen. Józefa Hallera, które wraz ze swoim nauczycielem, majorem Straży Granicznej Krzysztofem Tekielem prowadziły zawody w strzelaniu z broni pneumatycznej i rzucie granatem. Od rana trwał też tradycyjny już rajd szlakami kurierów szlaku "Szkoła".

Po południu przyszła pora na oficjalną część uroczystości, prowadzonej przez Roberta Korę, prezesa Fundacji Rozwoju i Promocji Obronności "Murawa". Zabrzmiał Hymn, pochyliły się sztandary, pod pomnikiem złożono wiązanki. Były, oczywiście, okolicznościowe przemówienia, wśród nich obojga parlamentarzystów i wójta Raby Wyżnej.

Nie sposób wymienić wszystkich gości imprezy. Znaleźli się wśród nich m.in. potomkowie bohaterskich kurierów, przedstawiciele samorządów, wojska, służb, instytucji i szkół, był prof. Jan Widacki - były poseł i ambasador Polski na Litwie, a także prof. Aleksander Woźny, reprezentujący Komisję Wojskową Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, który długo prezentował sylwetkę generała Fieldorfa "Nila". Po jego wystąpieniu, Natalia Ustupska - współorganizatorka imprezy - przedstawiła listę kurierów i osób związanych ze szlakiem "Szkoła".

Po części oficjalnej przyszedł czas na najbardziej widowiskowy punkt programu, czyli na rekonstrukcje historyczne w wykonaniu grup: Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznych 1. Pułku Strzelców Podhalańskich AK, Klub Vojenskiej Historie Orawa ze słowackiego Dolnego Kubina i lokalnej grupy rekonstrukcyjnej z Bukowiny Osiedla. Wśród inscenizacji znalazła się również ta, przedstawiająca przeprowadzenie szlakiem "Szkoła" - przez mieszkańców Raby Wyżnej - Jana Rapacza ps. "Jan" i jego syna, Józefa, ps. "Romek", "Szejk" do okupowanej Polski ówczesnego pułkownika, później generała, komendanta "Kedywu" AK, Emila Fieldorfa "Nila".

Po południu długo trwało wręczanie medali, pucharów i dyplomów uczestnikom imprezy, ale i kategorii było wiele - zawody strzeleckie, rzuty granatem, inscenizacje historyczne i kreacje aktorskie w ramach rajdu przez "zieloną granicę" szlaku "Szkoła", test wiedzy historycznej, przyrodniczej i kultury regionu, rozkodowanie szyfrowanych meldunków. Niekwestionowanym zwycięzcą w kilku kategoriach okazał się Stanisław Trybuła ze Spytkowic. A po uhonorowaniu uczestników, przyszła pora na wyróżnienia i podziękowania dla licznych sponsorów.
Trzecią "Fieldorfiadę" zakończyło - przy watrze - śpiewanie patriotycznych piosenek z zespołem "Wniebogłosy" z Chabówki. Jego lider, Piotr Kowalcze, jest wnukiem Józefa - jednego z twórców i kuriera szlaku "Szkoła".

p/